HISTORIA ZABRZEGA

Wieś Zabrzeg początkami swymi sięga XIV wieku. Należała wówczas do tzw. wsi szlacheckich. Wieś powstała na terenie pierwotnego boru karczowanego przez osadników, którzy przybyli tutaj zarówno z Małopolski jak i ze Śląska. Osadnicy z Małopolski niewątpliwie stanowili większość, o czym świadczy ich podporządkowanie się władzy biskupów krakowskich.

Zabrzeg podobnie jak Żebracz, Chybie i Zarzecze, przez bardzo długi czas należały do diecezji krakowskiej. Wchodził on w skład dekanatu oświęcimskiego i składał dziesięcinę, która " w snopiu pobierania winna". Dziesięcina snopowa, czyli małdratowa była dla kościoła korzystna wobec ciągłych zmian wartości pieniądza. Chłopi domagali się pobierania dziesięciny w pieniądzach.

O początkach Zabrzega istnieje niewiele materiałów źródłowych. Jest ciekawe, że w chwili erekcji kościoła oświęcimskiego w 1472 roku Zabrzeg w tym dokumencie nie był wymieniony. W dokumencie z 1803 r. pod nazwą "Specyfikacja wszelkich realności i praw do kościoła obrządku łacińskiego w mieście Oświęcimiu w dekanacie oświęcimskich należących" wymieniony jest Zabrzeg jako opłacający dziesięcinę.

Robert Mrózek twierdzi, że wieś Zabrzeg występuje po raz pierwszy w dokumencie sprzedaży Księstwa Pszczyńskiego z roku 1517. Według Ludwika Musioła występująca w tym dokumencie "wes Zabrzech" leżała pod Nowym Bieruniem i nie był to nasz Zabrzeg, wieś leżąca w Księstwie Cieszyńskim.

O Zabrzegu mówi dokument z 9 listopada 1521 r. znajdujący się w "Księdze przywilejów miasta Bielska" Według tego dokumentu Książe cieszyński Kazimierz darował miastu Bielsku staw Grabowiec na Grabowcu oraz pole nad Iłownicą na urządzenie drugiego stawu. Wokółtego pola mieli mieszczanie usypać groblę, zbudować tamę na Iłownicy i doprowadzić do stawu wodę. Mieszczanie najpierw usypali groblę a następnie wykonali tamę. Przy tych pracach wyrządzili chłopom Dziedzic i Zabrzega wielkie szkody. Poprowadzili z Iłownicy do stawów rów na wodę przez chłopskie pola. Doszło do sporu między mieszczanami a mieszkańcami książęcych wsi Dziedzic i którzy skierowali sprawę do sądu książęcego w Cieszynie. W wyniku ugody ustalono płatności, które mieszczanie mieli uiszczać dziedzickim i zabrzeskim chłopom na świętego Michała (29 września). W dokumencie tym występują chłopi z Zabrzega: Łukasz, który poniżej przykopy bielszczan wybudował staw i otrzymał zezwolenie na pobór wody do swego stawu oraz Grzegorz Mandecki, który mógł do swego stawu doprowadzić wodę z miejskiego stawu Błockiego.

Wspomniane stawy mieszczan bielskich leżały w zachodniej części Dziedzic między Iłownicą, Wisła i zabrzeską granicą. Staw Błocki wbudowali mieszczanie w pola kmieci dziedzickich i zabrzeskich. Południowa część tamy leżała na dziedzickim gruncie, północna na zabrzeskim terenie. Przykopa szła częściowo na terenie zabrzeskim. Na północy od niej było pole Łukasza, któremu wolno było brać wodę z przykopy do jego stawu. Ostatecznie wspomniana ugoda między mieszczanami bielskimi z chłopami dziedzickimi i zabrzeskimi została spisana w języku niemieckim w dniu 7 maja 1525 roku. Załatwiała ona ostatecznie spór w sprawie szkód wyrządzonych przez użytkowanie stawów Grabowca i Błockiego.

Dnia 3 lutego 1550 roku książę cieszyński darował miastu Bielsku jeszcze jeden staw w Zabrzegu. Leżał on w Zabrzegu przy granicy z Dziedzicami, powyżej drogi prowadzącej z Zabrzega do Ligoty. Bielszczanie mogli sypać groble stawu, mogli przy nim urządzić mały staw, z którego mogli prowadzić wodę do niżej położonych stawów. W Księdze przywilejów cesarza austriackiego Ferdynanda II z 23 lipca 1638 roku, w której zamieszczono przywileje miast Bielska położonych w Dziedzicach i Zabrzegu. Widocznie gospodarka rybna dla Bielska już nie miała znaczenia a stawy w Dziedzicach i Zabrzegu sprzedali chłopom.

O Zabrzegu czytamy w przywilejach księcia cieszyńskiego Fryderyka Kazimierza z 1556r. Na jego podstawie 11 wiosek sąsiadujących z Bielskim w tym także Zabrzeg miały obowiązek konsumpcji piwa i wina, które dostarczało miasto Bielsko. W 1572 roku Zabrzeg stał się własnością dziedzica Państwa Pszczyńskiego i Żor Karola Promnitza, który od księcia cieszyńskiego zakupił Państwo Bielskie. W skład bielskiego państwa stanowego poza Zabrzegiem wchodziły jeszcze: Bielsko, Bronów, Dziedzice, Jasienica, Kamieniaca, Mazańcowice, Międzyrzecze, Ligota, Olszówka Dolna, Stare Bielsko i Wapienica. Właściciele Państwa Bielskiego często się zmieniali. Tak to mieszkańcy Zabrzega podlegali takim panom jak: Adam Schaft Gotsch von Kynast, węgierska rodzina szlachecka Sunneghów, Henryk von Solms, Frydery Wilhem von Haugwitz a od 1752 r. zniemczona rodzina Sułkowskich.

[ dalej ]

wyszukaj połączenie PKP z: do: data: godzina:

waluta kupno sprzedaż 1 USD 2,9995 3,0601 1 EUR 3,7961 3,8727 1 CHF 2,5006 2,5512 1 GBP 4,5049 4,5959 źródło: NBP.pl więcej...

firma, produkt, usługa... miejscowość, powiat...